4 giờ sáng là lúc oxy thấp nhất — Đừng tin số DO đo ban ngày

Sáng ra thăm ao thấy tôm chết, trong khi chiều qua đo oxy hòa tan được 8 mg/L, hoàn toàn bình thường — đây là kiểu tai nạn phổ biến nhất trong nuôi tôm. Nguyên nhân nằm ngay ở việc đo vào ban ngày. ■ Oxy trong ao biến động thế nào trong một ngày Oxy trong ao không ổn định mà dao động rất mạnh. Ban ngày tảo quang hợp tạo oxy, đạt đỉnh vào khoảng 14–16 giờ. Đo lúc đó được 8 mg/L, có khi còn quá bão hòa. Nhưng khi mặt trời lặn, quang hợp dừng lại trong khi tảo, tôm và vi sinh vật đều tiếp tục hô hấp. Suốt đêm oxy chỉ bị tiêu thụ chứ không được tạo ra. Kết quả là mức thấp nhất trong ngày rơi vào 4–6 giờ sáng, ngay trước bình minh. Ao đo 8 mg/L giữa trưa mà còn 2 mg/L lúc rạng sáng là chuyện không hiếm. ■ Những điều làm nguy cơ tăng thêm Tảo càng dày thì đỉnh ban ngày càng cao nhưng đáy ban đêm càng sâu, vì lượng oxy tạo ra nhiều thì lượng tiêu thụ về đêm cũng nhiều. Nước xanh đậm không phải dấu hiệu yên tâm mà là lý do phải canh kỹ hơn lúc rạng sáng. Nhiệt độ càng cao thì lượng oxy nước có thể hòa tan càng ít. Đêm hè là sự kết hợp tệ nhất: tiêu thụ nhiều mà độ hòa tan thấp. Mật độ thả dày, ngày cho ăn nhiều, trời âm u hoặc mưa (quang hợp yếu), tảo tàn đột ngột — tất cả đều làm tăng rủi ro. ■ Cách phòng tránh Thứ nhất, chuyển giờ đo sang rạng sáng. Nếu mỗi ngày chỉ đo một lần thì lần đó bắt buộc phải là 4–6 giờ sáng. Số đo ban ngày gần như vô dụng cho việc ra quyết định. Thứ hai, chạy quạt nước từ lúc mặt trời lặn đến sau khi mặt trời mọc. Nguyên tắc là chạy suốt khung giờ oxy sẽ tụt, chứ không phải bật khi đã tụt rồi. Thứ ba, đọc hành vi của tôm. Rạng sáng mà tôm nổi lên mặt nước hoặc dạt vào bờ là đã thiếu oxy. Lúc này phải chạy quạt hết công suất và ngừng cho ăn ngay, vì tiêu hóa cũng tốn oxy. Thứ tư, giảm lượng thức ăn trước khi trời âm u kéo dài quá hai ngày. Quang hợp yếu, thức ăn thừa phân hủy lại tiếp tục ngốn oxy. ■ Ghi chép tạo ra khả năng dự đoán Ghi DO rạng sáng cùng giờ mỗi ngày, bạn sẽ thấy mức thấp nhất trôi dần xuống qua vài ngày. Chuỗi 6,0 → 5,6 → 5,2 vẫn trong ngưỡng nhưng rạng sáng hôm sau nhiều khả năng chạm vùng nguy hiểm. Tôm chết trông như đột ngột, nhưng ở ao có ghi chép thì hầu như luôn có báo trước. Shrimp365 lưu số đo rạng sáng theo từng ao, vẽ xu hướng và báo ngay khi xuống dưới ngưỡng.