Khi amoniac tăng cao — 5 việc phải làm theo đúng thứ tự

Sai lầm phổ biến nhất khi amoniac vượt ngưỡng là bỏ qua trình tự — thay nước ngay mà chưa xác định nguồn gốc, hoặc chỉ đánh men vi sinh rồi chờ. Hãy làm lần lượt theo các bước sau. ■ Trước hết phải hiểu — độc tính amoniac do pH quyết định Bộ test thường cho ra tổng amoniac (TAN). Chỉ phần không ion hóa (NH₃) mới thực sự độc với tôm, và tỷ lệ đó phụ thuộc mạnh vào pH. Cùng một nồng độ tổng, tỷ lệ dạng độc chỉ khoảng 1,2% ở pH 7,5 nhưng lên tới khoảng 11% ở pH 8,5 — chênh gần mười lần. Vì vậy chỉ nhìn con số amoniac là vô nghĩa, phải đọc kèm pH. Cùng là 1 mg/L, ao pH 7,5 còn dư địa, còn ao pH 8,7 là tình huống khẩn cấp. ■ Bước 1 — Giảm hoặc ngừng cho ăn ngay Amoniac chủ yếu đến từ thức ăn thừa và chất thải. Làm việc khác mà không cắt nguồn thì chẳng khác gì tát nước trong khi vòi vẫn mở. Hãy ngừng cho ăn hoặc giảm một nửa ít nhất một ngày, tối đa hai ngày nếu chỉ số cao. Tôm nhịn vài ngày không chết. ■ Bước 2 — Kiểm tra pH và hạ xuống nếu có thể Nếu pH trên 8,5 thì đó là vấn đề cấp bách nhất lúc này. Điều tiết CO₂ bằng quạt nước và ngừng ngay việc bón vôi. Chỉ cần đưa pH về khoảng 8,0 là độc tính thực tế đã giảm hơn một nửa. Tuy nhiên biến động pH đột ngột cũng nguy hiểm — đừng ép thay đổi quá 0,3 mỗi ngày. ■ Bước 3 — Đẩy oxy lên mức tối đa Tôm nhiễm amoniac bị tổn thương mang nên khả năng hấp thu oxy giảm. Mức DO bình thường vẫn đủ thì lúc này lại thiếu. Chạy quạt hết công suất. Oxy cũng cần cho vi khuẩn nitrat hóa phân hủy amoniac. ■ Bước 4 — Thay nước sau đó mới tính Đến lúc này mới cân nhắc thay nước. Không thay quá 30% một lần, hãy chia thành từng đợt 20–30%. Bắt buộc đo nhiệt độ, độ mặn và pH của nước cấp vào rồi so với ao. Tai nạn hay gặp là vì chạy theo con số amoniac mà làm độ mặn đổi đột ngột, giết chết tôm đang lột xác. ■ Bước 5 — Men vi sinh là phòng ngừa, không phải thuốc cấp cứu Vi khuẩn nitrat hóa cần vài ngày đến vài tuần mới ổn định. Đây không phải sản phẩm đánh hôm nay để hạ chỉ số hôm nay. Men vi sinh chỉ hiệu quả khi dùng đều đặn — nhất là khi khởi động ao mới và ngay sau khi sát trùng — chứ không phải sau khi sự cố đã xảy ra. ■ Sau đó bắt buộc theo dõi nitrit Amoniac phân hủy sẽ thành nitrit. Việc nitrit tăng vài ngày sau khi amoniac giảm là diễn biến bình thường. Lơ là lúc này sẽ dẫn tới sự cố thứ hai. Hãy kiểm tra nitrit hằng ngày trong một tuần sau mỗi lần amoniac tăng. Shrimp365 ghi amoniac cùng với pH để bạn đánh giá được nguy cơ độc thật sự, chứ không chỉ một con số trơ trọi.